Vaure kotoriba aro phuv (Andra områden i samhället)

Diskriminijako kanuni arakhela tut pa diskriminibata are but phuvjako kotoriba. Sar eksemplura tu sal arakh priśi kajo diskriminiba ka tšineha aro buota, leha teli kirja tšer, sal aro hospitalia ta ka leha jelpiba pa anglunisiguriboskokaśata.

Te diskriminiriela džiko mienila te arakhel jek manus bengalide ke vaures. 

Diskriminibako ombudi (DO) tšérila priśibosko buti kajo diskriminiba ta
voĺila te diskriminijako Kanuni pherdavahas.

Tu saj phuka DO ka tu hin avlo diskriminimen ta dóles hin tšetaniba are vaureha:

  • Bij 
  • Vauro bijesko indentiteti vaj manera
  • Etnikano tšetaniba
  •  Religija vaj vaure paśiba
  • Sasteskotéliba
  • Seksualikano dživiba 
  • Beršiba      

Kon saj phuka?

Tu saj phuka diskriminiba ke sal tšinari vaj pasienti  sar eksemplura aro Jek kompania vaj aro Jek hougájengo kai personali arakhela tut bengales ke džiko vaures, sar eksemplura dólesko khal ke tu sal  biseksualikano vaj dóleske ke tu sal biado aro vauro them ke Svédo.

Tu saj nína phuka ka tu rikhaveha te tu hin avlo trakasimen.  

Diskriminiba hin niekimen ke dóles hin tšetaniba aro vaureha:

  • Bij
  • Vauro bijesko indentiteti vaj manera.
  • Etnikano tšetaniba
  •  Religija vaj vaure paśiba
  • Sasteskotéliba
  • Seksualikano dživiba

Ka hin niekimen te diskriminiriela?

Douva hin niekimen te diskriminimen sar eksemplura apo:

  • Tšin ta bikniba pa guosi ta tšensta
  • Tšetaniba so hin sárenge, sar eksemplura piatso ta kondikhelater
  • Sosialnotšensti ta tradiboskotešnsti
  • Anglunosiguriboskokaśas tšensti
  • Themuno sikjiboskodumodíben
  • Dekankierongo tšensta
  • Sáregánengo butjiba
    Douva mienila te tšek kon tšérila buti sar eksemplura themeske, gáveske vaj gáveskofaĺiboske lela ná arakhen džikon bengales.

Tu saj phuka sar eksemplura gaves, hougáje vaj jek kompania pa diskriminiba. Tu saj nína phuka hospitalia vaj Anglunosiguriboskokaśa. Nebi ná tut sajpa te phukaves tu paše besari DO:ske kon trakasirinela tut. Douva mote tu phukaves petsenge.

So saj me phukavá?

Diskriminiba hin sar eksemplura ka hougájo vaj Jek kompania arakhela tut bengalide ke džiko vaures sar eksemplura dóleske ke sal biseksualikano vaj tu etnikano tšetanibosko khal. Biseksualikano hin ajasavo komunis kon kamela ni džúja sar džéne.

Tu saj nína phuka DO:ske ka tu džinta hin te tu hin avlo trakasimen. Trakasiba hin ka arakhela džiko bengales, sar eksemplura ka arakhela tut pe náveha vaj te spíja po manera katta tu na rikhaveha. Nína hin niekimen te kamel vaure.

Douva hin nína niekimen komujeske sar seksemplura po socialnotšensta kamel vaures te trakasinela tut. Diskriminiba saj univar áchel bilokho te dikhel. Jek eksemplura hin te douva so hin latšo sárenge hin sar bengales sar eksemplura džújenge. 

Eksemplura pa diskriminiba

Adai hin eksemplura so saj phukaves Diskriminibako ombudiske.

  • Tu na leha te kirja tšere pa jek tšeresko isari. Tu paśeha te douva hin dóleske ke sal rom.
  • Tu sal phari ta tut dukhela bares aro dumo.
    Tu saj ná te tšérel buti, nebi Anglunosiguriboskokaśa ná deha tuke nasvaliboskolouve.
  • Jek kirtsi phenela te tu ná la te aves aŕe dóleske ke tu sal transvestin-o/i.
  • Tu sal homoseksualikano ta tu ná leha te dikhes tu partner-o/i ke Hospitali ná rikhavena tut sar narti.
  • Tu la ná te aves aŕe aro kirtsi. Tu džinta te douva hin dóleske ke tu hin cp-dukh.
  • Tu aveha trakasimen seksualikanes ka tu tšéreha tu dekankiereskotšensta.
  • Tu leha na te tšińes stréviboskopelehki po jek gym dólesko khal ke tu rikhaveha héresko dikhlo.

Niekimen te magerimen

Ka tšerdal diskriminijako phukiba pa hougáje vaj jek kompania ná lena jón te magerimen tut dóleske.            

Te magerimen saj áchel te tu ná leha te aves aŕe aro buota vaj aro kirtsi kones phukadal pa diskriminiba.

Te magerimen saj nína áchel ka tšeresko isari trakasirinela tut ka tšerdal phukiba vaj jek sastiboskicentarli ná kamela te lel priśi tut. Tu saj phuka DO:ske ka tu áveha magarimen.

So hin trakasiba?

Te trakasirinela hin ka arakhela džiko manus bengalide, sar eksemplura te arakhela tut pe náveha vaj spíjavel po jek bilatšo manéra. Trakasiba hin niekimen ka hin tšetaniba are vaureha:

  • Bij 
  • Vauro bijesko indentiteti vaj manera.
  • Etnikano tšetaniba
  • Religia vaj vaure paśiba
  • Sasteskotéliba
  • Seksualikano dživiba 
  • Beršiba

Trakasiba saj áchel te džiko rakhila pa komuja po manera katta tu ná rikhaveha. Sar eksemplura pa džúja vaj homoseksualikane vaj romale po specialno manera.

Trakasiba saj nína áchel ka arakhela vaure pe náveha sar eksemplura ”blatte”, ”zigenarjävel”, ”lappjävel”, ”mongo”, ”fjolla” vaj ”hora”. Douva saj nína áchel ka koni hin tšerdo jek natsikano truhul po tu skola, trakasija hin ajasáve ka jek komuja rikhila pes téle, mulano, pretimen vaj pe vaure manera akhardo bengales. Sáre komuja hin vaurevitika ta rikhina korkores (kokares) so hin trakasiba lenge. Tu sal douva kon saj phenel save lave hin tuke rikhaveha sar trakasiba.

Douva hin sakhojekes vaurevitikanes so jón rikhina sar trakasiba. Tu sal douva kon agorila ka tu hin avlo trakasimen.

So hin seksualikano trakasiba?

Trakasiba saj áchel nína seksualikane. Tála arakhelas dóla pe seksualikane trakasibaske. Douva saj áchel te džiko manus lela phallo tuta, vahka tu ná kamela douva vaj phenela te joi/ jov kamela te áchel tusa seksualikanes, vahka tu ná kameha. Douva saj nína áchel te džiko manus kamela te sikavel tuke seksualikane farabi so tu ná kameha vaj spíjavela pa seksi po ajasave manéra so tu ná rikhaveha. 

Douva barula bút so komuja rikhila te so hin seksualikano trakasiba. Feri tu kon áveha trakasimen agorila hinko situatsia bisigurikano.

Phen áchen! 

Douva hin importanto te tu kon avela trakasimen rakhavela dóles kon trakasirinela tut te tu ná rikhaveha dotta so manus phenela vaj tšerila. Nína hin bút importanto te tu pheneha te komunis mote agor pengo trakasiba. Tu saj nína kamel vaure komuja te jelpavel tut aro rakhiba komujaha.

Univar hin jakhe bare te ná hyoviba te phenel tši. Tála phenela kanuni te komunis mote džanel te douva hin trakasiba.

Niekimen te magerimen

Sar eksemplura tu tšerdal phukiba pa jek buota pa trakasiba. Ná lena jón magerimen tut. Mageriba hin sar eksemplura te tu ná leha te tšińes aro buota.

Tu saj phukaveha DO:ske ke tu hin avlo magerimen dóleske ke tu tšerdal phukiba.

Sar me phukavá?

Saj phukaveha Diskriminijako Ombudiske (DO) ka tut hin ajasavo džinta te tu hin avlo diskriminimen ta dóles hin tšetaniba are vaureha:

  • Bij 
  • Vauro bijesko indentiteti vaj manera.
  • Etnikano tšetaniba
  • Religia vaj vaure paśiba
  • Sasteskotéliba
  • Seksualikano dživiba 
  • Beršiba

Tu saj phuka sar eksemplura o gav, o hougáje vaj jek kompania pa diskriminiba. Tu saj nína phuka hospitalia vaj Anglunosiguriboskokaśa. Sar eksemplura ná tut sajpa te phuka tu pase besari kon trakasirinela tut DO:ske douva phukaveha tut Petsenge.

Tšér jakhes

Tu saj feri tšerel phukiba ka tut hin ajasavo džinta te tu hin avlo diskrimen. Ka sal télal 18 bereh mote tu phuride vaj tu manus kones hin voĺibakodoh pa tutta te dikhel tšihkones te DO džala aro tingi.

Douva hin nína niekimen aro kanuni te diskriminela tšek aro tu hupa.

Sar eksemplura ka vaure komuja trakasinela vaj džiko trakasirinelar vaj diskriminela tut dóleske ke tu phúride hin homoseksualikane.

Ran tu phukiba Diskriminijako ombudi (DO). Ran jek lil DO:ske vaj pherda aro jek phukiboskoslin.

Aro phukiva mote tu ran tu nav, tu adreso ta tu telefonoskonumri. Àvelas latšes ke rańehas pańa tu e-postadreso.

Tu mote nína ran komapanijako vaj hougajengo nav kones tut phukaveha.
Ran soske tu hin avlo diskriminimen, ran tu džinta. Ran pańa soske tut hin ajasavo džinta ta hinko dóles tšetaniba are vaureha sar eksemplura sasteskotéliba, etnikano tšetaniba vaj religia.

Ka kamehas te tšerel jek phukiba latšes ávelas ke tšéreha douva hastes.

Jakhes tšeravaha ka tu phukiba hin avlo DO:ske

Ka tu sal bihadal tu phukiba DO:ske tšéreaha ame jek ródiba pa sákata.
Douva mienila te ame drabavaha tšihkas sáre so tu sal ranes ta laha džaniba so hin fanudílo. Ni douva konesta tu tšerdal phukiba lela phukavel pengo tšerel džinta pa fanubibata.

Ka ródiba sekavela te tu hin avlo diskriminimen tála frestavena DO tšerel jakhes te tumen ávelas it džinta.

Ka DO lela agoriba te sal avlo diskrimen somsuvela DO jakhes te tume frestavena pálal jek somsiba. Somsiba saj mienila te tu leha kamiba pa prośiba vaj tuke dehas louve.

Ka tu ta douva konesta tu tšerdal phukiva na avena aro somsiba saj rikihila DO sáki aro tingi.

Tingi hin hougáje kon lela agoriba pa hinko fanudílo tšek bilágakieres.

Niekimen te magerimen

Ka tu sal tšerdo phukiba pa jek buota vaj jek kompania pa diskriminiba tála lena jón magerimen tut ke tšerdal phukiba.

Oficialno dokumenti  

DO hin themuno hougáje.  Sáren hin horttiba te drabavel hougájengo rétiba. Rétiba hin sar eksemplura lin hougájenge.  E-post hin nína ajasavo rétiba.

Dóla rétiba so hin tšundo sar garudo hin sekretes vauro lav pe garudoske. Na sajpa te drabavel informatsia katar DO so hin tšundo sar garudo. 

Tu sal latše aves te lel kontakto amensa ke tut hin puchiba. Tu leha te rakhaves ródibongiereha ke tut hin puchiba te sar rańehas tu phukiba DO:s.ke

Tu sal latšo aven te lel kontakto amensa ka tut hin puchiba. Tu leha te rakhaveha pe amare ródibongierensa sal tu mote rańeha jek phukiba.