Kavér thaneske bučá ando o them (Andra samhällsområden)

É kris pa diskriminátsia protektoil diskriminátsia ande but fjealora taná. Tu san naprimér protektomé pa diskriminátsia, kána žas te činés ande soske dučáno, kan kames te te les tuke jekh jekh kher, kana sam ande jekh špíta thaj vi kana les ažutimos katár Försäkringskassan.

Diskriminátsia si kana várekon či del jekh manuš sa godo pačív sar del le kavrén.

Diskrimineringsombudsmannen (DO) krél bučí kontra  diskriminatsía thaj vi lel sáma, te le kavér lénpe pála é kris pa diskriminatsía.

Tu šaj puřís diskriminátsia karíng DO te ačarés ke areslán diskrimimé, kána avila o diváno pe:

  • Murš vaj pa žuvlí
  • Sexuálno identitéto vaj sar tu kórkořo ačarés tu
  • Andá saví grúpa san
  • Andá pačamós vaj relígia
  • Andá funkcionáko-pharimós
  • Andá le manušésko sexualimós 

Kon šaj puřil?

Tu šaj puřís diskriminátsia te san patsiénto andé é špíta, vaj te san jekh  činditori (Kund). Naprimér, jekh šéfto vaj autoritéto thaj le bučarnáš, či den tut sa godá pačív sar le kavér, ánda godá ke san bisexuálno, vaj andá goda ke san arkhadó and´d jekh kavér them de sar andó Švédo.

Tu šaj puřís te ačarés ke areslán  trakaserimé

Naj slobódo varekáske te diskremeníl te avéla o diváno pa. Pe.

  • Murš vaj pa žuvlí
  • Sexuálno identitéto vaj sar tu kórkořo ačarés tu
  • Andá saví grúpa san
  • Andá pačamós vaj relígia
  • Andá funkcionáko-pharimós
  • Andá le manušésko sexualimós

Kána naj slóbodo, te diskremenin?

naj slóbodo, te diskremenin, naprimér kana:

  • Te činésa vaj bičinésa treábora vaj te kerés počindo bučí.
  • Čidénimata kaj si savorénge, naprimér pe bazári vaj pe konserti.
  • Kaj socialno thaj nasvalengo taxi
  • Försäkringskassan (nasvalénge počinémaske kasa)
  • Theméske studerimáske lové
  • Ketenía
  • Ofesialno bučí
    Godó tolmačílpe, ke konik kaj kerél bučí andé, naprimér o them, komúna, vaj landsting (landsting si kaj porenčín pe le špíti thaj kulturáke pušaimata, le foróske busónengo trafíko) te den varékon čořovanó pačív. 

Tu šaj puřís, naprimér é komúna, jekh autoritéto vaj šéfto pa diskriminátsia. Vi šaj puřís é špíta vaj é Försäkringskassan. Núma našís te puřís kaj DO te  takaseríl tut o manúš kaj beš paša tute čiro nabo. Te trakaseíla tut čiró nábo, šaj puřís kaj le rajbaré (polesía).

So šaj puřiv?

Diskriminátsia si naprimér, kana jekh autoritéto vaj šéfto či del tut sa godá pačív sar le kavér, ánda godá ke san bisexuálno vaj andá čiro etnicitéto. Bisexualno si jekh manuš kaj si leske drágo vi murš thaj žuvlja.  

Tu šaj puřis kaj DO ke areslán trakaserimé. Trakaserimáta si kana varékon či del sa godo pačív sar del le kavrén, napimér kana varékon akharél tut pe varéso kaj či plačál tut, vaj te kerén čořé bi-maladé phirasá kaj či plačál tut.

Naj slóbodo jeké manušéke pe socialtjänsten te phenél kavreske te trakaseril tut.

Univár sar avél pharó te dikhés thaj te ačarés kana si diskriminátsia

Naprimérimáta pa diskriminátsia

Katé arakhés naprimérimáta pe soste tu šaj puřís kaj Diskrimoneringsombudsmannen.

  • Jekh kherégo gázda, či mukél te les unžilé jekh khér. Tu dingís ke si ánda goda, ke san řom.
  • Tu san ánde Devléske vast, thaj dukál tut le zejá. Tu naštís kerés bučín Núma é Försäkringskassa či den tut čiré nasvalimáske lové.
  • Jekh račáko klúbo či mukél tut andré ánda goda ke san transvestito.
  • Tu san homosexualno. É špíta či mukel tut andré te dhikés čiró dukhadó partnero, é špíta phenél ke či san pašé neamorá.
  • Či mukén tut andré ánde jekh bírto. Tu dingís ke si ánda goda ke dhikén ke san cp-dukhado.
  • Tu san sexualno trakaserime kána kerés é ketenía.
  • Našís te činés jekh gymnasikásko-karta ande jehk gym, ánda goda ke phirés dikhló.

Naj slóbodo te štrafoís 

Te puřísardan naprimér jekh Autoritéto vaj jekh šéfto pa diskriminátsia, naj lengé slóbodo te štráfoín  tut ánda godá.

Štrafoímata šaj avel, ke či muken tut andre ánde o dučáno vaj ando bírto kaj tu puřisadán pa diskriminátsia.

Štrafoímáta vi šaj avél te trakaseríl tut čiro gazda le kheréngo kana kerdan jekh puřimata, vaj jekh špítasko klinika či kamél te lel sama pala tute.

Tu šaj puřís kaj DO te areslán štrafoimé.

So si trakaserimáta?

Trakaserimáta si kana varékon či del kavrés pačív naprimér, kana varékon akharél tut pe varesóste kaj či plačál tut vaj kerél čořé thaj bi maladé phirasá.

Trakaserimáta naj slóbodo kana avél o diváno pa:

  • Murš vaj pa žuvlí
  • Sexuálno identitéto vaj sar tu kórkořo ačarés tu
  • Andá saví grúpa san
  • Andá pačamós vaj relígia
  • Andá funkcionáko-pharimós
  • Andá le manušésko sexualimós

Trakaserimáta šaj avél kana varekon del duma pa manuš pe jekh módo kaj naj tuke drágo vaj pe jekh módo kaj či plačál tut. Naprímér ke žuvléa, vaj homosexualné vaj le samé.

Trakaserimáta vi šaj avél, te akárésa varékon pa naprimér, ”blatte” ”zigenarjävel”, ”mongo”, ”fjolla”, ”hora”. Trakaserimáta kerél te jekh manuš ačarélpe lažávardo vaj nekežimé, vaj hótoimé vaj čořóvanés ankerdó.   Ferdi tu šaj ačarés ke san trakasarime.

So si sexuálne trakaserimáta?

Trakaserimáta šaj avél vi sexuálne. Ande é kris phenelpe sexuálne trakaserimáta. Godo šaj sikavélpe kana varékon azbál tut kana či kamés, vaj kana várekon phenel ke kamél te sovel tusa, thaj tu či kamés. Vi šaj avel kana varekon kamél te sikavel tuke sexualne patrési kaj či kamés te dikhés, vaj te keén lažavarné phirasá pe jekh modo kaj tu či kamés.

Kaj manuš si but fjalo gindorá pe soste von ačarén so si sexuálne trakaserimáta. Ferdi tu kaj ašes sexualno trakaserimé šaj ačarés kana é situatsia si hotoime.

Phen dóšta!

Baró si kana tu korkořo phenes godoleske vaj godoláke kaj trakaseríl tut, ke naj tuke drágo so kerél vaj phenel o manuš tuke. Sa gandja barró si te phenés lake vaj leske te ašél te trakaseríl tut.

Unívar kana si baré trakaserimáta či tubus te te phenés dóšta. Antunči phenel le krísa ke o manuš trubulás te žanel pestar ke trakaseríl.

Naj slóbodo te štráfoís

Te puřisadán, naprimer jekh dučáno pa trakaserimáta, naj lenge slóbodo te štráfoín  tut. O štráfo šaj avél ke či maj mukén tut te činé ando lengo dučáno.

Tu šaj puřis kaj DO, te štráfoín  tut ánda godea ke puřirsardan.

Sar te puřív?

Tu šaj puřís kaj diskrimineringsombudsmannen (DO) te ačarés ke areslán  diskrimimé kana avél o diváno pa:

  • Murš vaj pa žuvlí
  • Sexuálno identitéto vaj sar tu kórkořo ačarés tu
  • Andá saví grúpa san
  • Andá pačamós vaj relígia
  • Andá funkcionáko-pharimós
  • Andá le manušésko sexualimós

Tu šaj puřís naprimer é komúna, autoriteto, vaj jekh šefto pa diskriminátsia. Vi šaj puřís la špitá vaj Försäkringskassan (nasvalénge počinémaske kasa). Núma naštis te puřís kaj DO naprimér čiro manuš kaj bešel paša tute trakaseril tut. Te trakaseríl tut o manuš kaj bešél paša tute, špurís kaj le raj baré (politsia).

Gadea te kerés

Tu šaj keres ferdi jekh puřimata kana tu korkořo ačarés ke areslán diskrimimé. Te san telál le 18 berš, músaj čiré dáda vaj godo manuš kaj lel sáma pa tute, te ukén te angerél o DO čiro diváno opre ande é krís.

É krís phenél ke naj slóbodo te diskremenin pa veresoste ande čiri familja. Naprimér te tarakaseril vaj diskremenil tut ánda goda ke čiré dada si homosexualné.

Rhamosár čiri puřimáta kan diskrimineringsombudsmannen (DO). Rhamosár jekh líl kaj DO vaj pher jekh puřímatengo blankéto. 

Ande é puřimata músaj te rhamós andré čiro anáv,čiro adréso thaj čiro telefonosko numéro. Mišto si te ramosá vi čiro e- poštako adréso.

Vi músaj te ramos o anáv pe é bučí kompánía? vaj oautoriteto kaj puřís. Ramósar sóstar tu dingís ke areslán  diskrimimé. Ramósar sóstar tu dingís ke si ánda goda ke malavél relatsia ánda čiri funktsionako pharimós, ánda číro etnicitéto vaj ánda čirí relegia.

Te kamés te kerés jekh puřimáta, mišto avilasas te puřísa maj fugo de dašdista.

Gadea keras amé, kana avél jekh puřimata kaj DO

Kana tradan jekh puřimata kaj DO, las amén te rodás o čačimós. Amé žinás sa so ramósardan, thaj vi las sama so nakhlas. Godo kaj tu puřísardán pa diskriminátsia vaj trakaserimáta, vi les mukas te te phenel pesko diváno so nakhlas maskar tuménde.

Te sikavel é rodimáta ke arélslan diskrimimé, sumavél o DO te ampočín maškar le duj.

Te dikhéla o DO ke areslán  diskrimimé, sumavél o DO te ampočín maškar tuménde. Ampočímáta šaj avél ke godo kaj kerda é diskrimininatsia, mangel peske iertimós tutar , vaj pučinel tut lovénsa.

Te či ašésa godolesa kaj tu puřisardan  ande é ampočímáta, šaj vazdél o DO čiro diváno ande é krís.

Jekh krís si jekh autoritéto kaj purunčil kana váreso naj pala le ramósarde krisá.

Naj slóbodo te štrafois

Te puřísardan naprimér jekh dučáno vaj jekh šéfto pa diskriminátsia, naj lengé slóbodo te štráfoín  tut ánda godá ke puřisardan  len.

Tu šaj puřís kaj DO te štrafoina tut, ánda goda ke kerdan jekh puřimata.

Ofisialno dokuménto

DO si jekh Autoritéto. Sváko manuš si les čačímos te žínel le autoritetonenge lilá. Jekh ofisialno dokuménto šaj avél naprimér jekh líl tradino kaj DO. Vi jekh e-poštako líl si jekh dokumento.

Núma si vi dokumentora, kaj si garadé. Sekritess si jekh kavér vorba pa garadó. Či kukén te žínés informatsia kaj von thodiné te avél sekritésomé.

Tu san mišo akardó te kontaktoís DO te si tut pušaimata. Tu šaj des duma jekhésa kaj sar pušés sar te pherés číro puřimata.