“ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” DO እንታይ’ዩ ስርሑ?

(Vad gör DO)?

እዚ “ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” (DO) ዝበሃል፥ እቲ ካብ ኣድልዎ ነጻ ዝዀነ ሕብረተሰብ ንኽህሉ ዝሰርሕ ብዓል ስልጣን እዩ። እቲ ዕላምኡ ድማ፡ ደቂ-ሰባት እቲ ዘሎዎም ጾታ፡ ጾታዊ-መንነት፡ ጾታዊ-ገላጽነት፡ ዓሌታዊ እንታውነት፡ ሃይማኖት ከምኡውን ርድኢት-እምነት፡ ስንክልና፡ ጾታዊ ዝምባሌ ወይ ዕድመ ብዘየገድስ፤ ኣብ ሕብረተሰብ ምዕሩይ ዝዀነ መሰላትን ዕድላትን ከም ዚህሉ ንምግባር ምስራሕ እዩ። ነዚ ዕላማ’ዚ ንምብጻሕ ድማ፥ ኣብ ልዕሊ’ቶም ንሕጊ-ኣድልዎ ብምጥሓስ ዝተጠርጠሩ ጉዳያት፡ መጽናዕቲ ምክያድ እዩ። ነቶም ወሃብቲ-ስራሕን ኣዳለውቲ-ትምህርትን ውን፥ ነቲ ምዕሩይ መሰላትን ዕድላትን ንምትብባዕ ከምኡውን ኣድልዎ ንኸይፍጸም ንምእጋድ ዘሎዎም ናይ ስራሕ ሕንጹጽ ዕላማ ንምርምሮ ኢና።

1.ብዙሓት ነቲ ሕጊ መታን ክስዕብዎ ምቁጽጻር ንገብር

(Vi genomför tillsyn för att fler ska följa lagen)

ኣብ ዓመት ኣስታት 2000 ዝዀኑ ጥርዓናት ይቐርቡልና እዮም። ገለ 200 ካብኣቶም ድማ፥ ናብ ናይ ምቁጽጻር ስጕምቲ ዘምርሑ እዮም። ምቁጽጻር ምግባር ማለት፡ እቲ ጥርዓን ዝቐረበሉ ትካል፡ ነቲ ሕጊ-ኣድልዎ ይስዕቦ ምህላዉ ናይ ምቁጽጻር መጻናዕቲ ምክያድ ማለት'ዩ። እቲ ኣብ ምቁጽጻር መጽናዕቲ ዝኣተወ ትካል ድማ፥ ንኣብነት ወሃብ-ስራሕ፡ ሓደ ኮሙን፡ ሓደ ቤት-መሸጣ ወይ ሆስፒታል ውን ክኸውን ይኽእል እዩ።

ከምኡውን ንሕና፡ ነቶም ወሃብቲ-ስራሕን ኣዳለውቲ-ትምህርትን ውን፥ ነቲ ምዕሩይ መሰላትን ዕድላትን ንምትብባዕ፥ ከምኡውን ነቲ ኣድልዎ ንኸይፍጸም ንምእጋድ ዘሎዎም ናይ ስራሕ ሕንጹጽ ዕላማ ንቆጻጸሮ ኢና።

እቲ ንገብሮ ምቁጽጻር ብኸመይ ይትግበር?

(Hur går tillsynen till)?

ነቲ ምቁጽጻር እነበጋግሶ፥ ኣድልዎታት የጋጥም ኣሎ ወይ ኣብ ሓደ ቤት-ንጥፈታት፥ ናይ ኣድልዎ ፍጻሜ ከጋጥም ሓደጋ ኣሎ፥ ዚብል ሓበሬታ ምስ እንረክብ እዩ። እዚ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ'ዚ እንረኽበሉ መብዛሕትኡ እዋናት፥ ካብ ሓደ ኣብ ልዕሊኡ ኣድልዎ ከም ዝተፈጸሞ ኰይኑ ዝተሰምዖ ሰብ እዩ።

ነቲ ስራሕ ክነበባግሶ ከሎና፤ ብዛዕባ ሓደ ፍሉይ ጉዳይ ሕቶታት ከነቕርብ መታን ክንክእል፥ ብቐዳምነት ምስቲ ናይቲ ቤት-ንጥፈት'ቲ ሓላፊ ኢና ርክብ ንገብር። ብዛዕባ'ቲ ናብ ናይ ኣድልዎ ሓደጋ ከምርሕ ዘኽእል ኢልና ዝኣመንናሉ፥ ናይ ትግባረ ስራሕ ዘሎዎም መምርሒ ወይ ኣገባብ ውን፥ ሕቶታት ነቕርብ ኢና።

ንሕና ንኣብነት፡ ኣብዞም ዚስዕቡ ምቁጽጻር ክንገብር ንኽእል ኢና፡-

  • ንሓንቲ፡ ቀዋሚ መቐመጢ-ፍቓድ ክህልወካ ኣሎዎ ኢላ እትጠልብ ናይ ክራይ ኣባይቲ ኩባንያ። ማለት፡ ኣብ ልዕሊ ሓደ መንበሪ ገዛ ንምርካብ ዘመልክት ሰብ፥ ኣድልዎ ንኽፍጸሞ ከምርሑ ናይ ዚኽእሉ ሕጋጋት
  • ሓደ ወሃብ-ስራሕ፡ ኣብ ሓደ ውሱን ጊዜ፡ ንደቂ ኣስንስትዮ ጥራይ ስራሕ ምስ ዝቘጽር
  • ሓደ ሆስፒታል፡ ንሓደ እዝኑ ዝጻንዖ (ጽሙም) ሰብ፡ ናይ ምልክት-ቋንቋ ተርጓማይ ንምድላው ቅርቡነት ምስ ዘየርኢ እዩ።

እቲ ናትና ምቁጽጻር ናብ ውሳኔ ዘምርሕ'ዩ

(Vår tillsyn leder till beslut)

ንሕና፡ ነቲ ኣብ ሓደ ቤት-ንጥፈት ዘቕናዕናዮ ናይ ምቁጽጻር ስጕምቲ፥ ሓደ ውሳኔ ብምሃብ ኢና ንዛዝሞ። ንኣብነት ንሓደ ናይ ክራይ ኣባይቲ ኩባንያ፥ ወሃብ-ስራሕ ወይ ሆስፒታል ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብቲ ውሳኔና ድማ፡ እቲ ኣተሓሕዝኦም ብመሰረት ሕጊ ዝተተግበረ ምዃኑን ዘይምዃኑን ናትና ገምጋም ንህብ ኢና። ንመጻኢ ጊዜ ካብ ኣድልዎ ምግባር መታን ክኽለሉ ውን፥ እንታይ ክገብሩ ከም ዘሎዎም ንነግሮም ኢና። እቲ ንሕና እንህቦ ውሳኔ፡ ሕጋዊ ቀያድነት የብሉን እዩ። እንተዀነ ግን፡ ንሓደ ቤት-ንጥፈት፡ እቲ ናይ ኣድልዎ ሕጋጋቱ ናብ ምቕያር ወይ ፍጻመ ኣድልዎ መታን ክእግድ፥ ሓድሽ ናይ ኣሰራርሓ ኣገባብ ናብ ምትእትታው ከምርሕ ይኽእል እዩ።

ኣብቲ ዘሎና ናይ ምቁጽጻር ተልእኾና፥ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት፡ ንውሑድ ክፋል ናይቲ ጥርዓናት (ኣስታት 1 % ናይቶም ጥርዓናት)፥ ናብ ቤት ፍርዲ ውን ነቕርቦም ኢና። እቶም ጉዳያት ድማ፥ ብናይ "ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" ጠበቓታት (DO:s jurister) ተታሒዞም፥ ንውሳኔ ናብ ኣብያተ-ፍርዲ ይቐርቡ።

2.ንምሕጋዝን ጽልዋና ንምሕዳር መታን ክንክእል ፍልጠትና ነዕቢ ኢና

(Vi utvecklar kunskap för att stödja och påverka)

ብዛዕባ'ቶም ዝቐርቡልና ጥርዓናት፥ ትንተና ብምግባርን ስታቲስቲክ ብምድላውን፥ ንዕኡ ድማ ምስ ስነ-ምርምርን ምስቲ ኣብቲ ሲቪላዊ ሕብረተሰብ እንገብሮ ዝርርብን ብምትሕሓዝ፥ ነቲ ብዛዕባ ኣድልዎ ዘሎና ፍልጠት ነዕብዮ ኢና። ፍልጠት መሰረት ብምግባር ድማ፥ ኣብ ስራሕና ክጠቕሙና ዚኽእሉ፥ ንምዕሩይ ዝዀነ መሰላትን ዕድላት ንምትብባዕን፥ ኣድልዎ ካብ ምፍጻም ንምእጋድን፤ ነንበይኖም መሳርሒ-ሜላታት ንቕርብን ነማዕብልን ኢና።

ንኣብነት እቲ ንሕና ንገብሮ ብዛዕባ'ዞም ዚስዕቡ ክኸውን ይኽእል እዩ፡-

  • ንወሰንቲ ኣካላት ንምሕብርን ኣብ ልዕሊኦም ውን ጽልዋ ንምሕዳርን፥ ትንተናን ጸብጻብን ምድላው
  • ነቲ ኣብ ወሃብቲ-ስራሕ ናይ ምዕሩይ መሰላትን ዕድላትን ክህሉ ዚግበር ስራሕ ንምሕጋዝ፥ ናይ መሳርሒ ሜላታት ምምዕባል
  • ብምምሃርን ብምሕባርን፡ ኣብቲ እቶም ተዋሳእቲ ሓደጋታት ኣድልዎ ንምፍላጥን ንምክልኻልን ዚገብርዎ ስርሓት፥ ነቲ ዘሎዎም ነንበይኑ ዓቕምታት ክብ ከም ዚብል ምግባር
  • ናይ ሕጊታት ለውጢ ንምግባር፥ ናብ መንግስቲ እማመ ምቕራብ
  • ጭቡጥ ስጕምቲታት ኣብ ግብሪ ከም ዚውዕል ንምግባር፥ ምስ ካልኦት ኣብያተስልጣን ተሓባቢርካ ምስራሕ።